Robię, co mi dyktuje drzewo. Antoni Rząsa

Był jednym z najbardziej interesujących polskich rzeźbiarzy XX wieku. Jego drewniani Chrystusowie mieli po dwie głowy lub brakowało mi palców u rąk. Bo w sztuce Rząsy rządziło drzewo.

Afera wybuchła już na początku twórczej drogi Antoniego Rząsy. Wyrzeźbił nagrobek swojego mistrza, Antoniego Kenara. Gruby pień z wydrążonym krzyżem, w którym wisi figura Chrystusa. Głowę ma nienaturalnie głęboko opadłą na piersi i ręce uniesione do góry. Dłonie Chrystusa nie mają wszystkich palców. Przez kilka miesięcy dewotki, wzburzone taką herezją, starały się odbić kamieniami figurę dziwnego Jezusa. „Ze względu na opady nie chciałem dawać rąk Jezusa na boki, tylko zgodnie z przebiegiem słojów puściłem je w górę i splotłem nad głową, a palce, żeby nie były głośniejsze od całości – zrobiłem ich mniej. […] W czasie wojny widziałem wielu zabitych, tak że wiedziałem, jak to wszystko u człowieka nieżywego wygląda. Więc temu Chrystusowi opuściłem głowę. […] Wziąłem tego Chrystusa i zrobiłem z niego człowieka” – pisał w jednym z listów. Z czasem nagrobek Kenara (można go zobaczyć na cmentarzu na Pęksowym Brzyzku) został uznany za jedno z najwybitniejszych dzieł Antoniego Rząsy.

Drzewo pokręcone jak człowiek

W tym roku mija stulecie narodzin artysty rzeźbiarza. Antoni Rząsa przyszedł na świat w Futomie na Podkarpaciu. Do Zakopanego przyjechał w 1938 r. Miał 19 lat i naukę w Szkole Przemysłu Drzewnego rozpoczynał wtedy, gdy inni już kończyli szkołę. Pod Giewont, do tej samej szkoły, wrócił po wojnie. Skończył ją mając 33 lata i od razu został w nauczycielem. Jego mistrzem i mentorem był Antoni Kenar, którego imię nosi dziś Liceum Sztuk Plastycznych. Przez resztę życia, do 1980 r. Rząsa właściwie nie wyjeżdżał z Zakopanego. Zbudował tu dom, w którym mieści się galeria sztuki. Jego rzeźby, często o tematyce religijnej, inspirowane sztuką ludową, odznaczają się swoistą, bardzo charakterystyczną stylistyką. Sam tak o tym pisał: „Gdy na przykład widzisz drzewo, które wzrasta w złych warunkach, na wiatry, to ono jest tak pokręcone jak człowiek, który walczy z życiem, i ono jest tak twarde, tak zbuntowane. Na przykład lipa. Jest tak twarda jak brzoza i tak miękka, że mogę paznokciami – gdy wzrastała w dobrych warunkach”. 

Gdzie zobaczyć prace Antoniego Rząsy?

Galeria Antoniego Rząsy

Rzeźby Antoniego Rząsy można zobaczyć w galerii znajdującej się przy ul. Bogdańskiego 16a w Zakopanem. Najlepiej przed przyjściem zadzwonić: 18 206 69 69 | 695 482 204

www.antonirzasa.pl

Wystawa „…I pozostała mi ta rzeźba”

Wystawa z okazji 100-lecia urodzin artysty, traktuje o fenomenie sztuki Rząsy, będącej rodzajem spotkań ze sztuką sakralną wg kanonu rzymskokatolickiego i pochodzącą z cerkwi.

Wystawa czynna od 29 czerwca

Galeria Sztuki XX wieku w willi Oksza, ul. Zamoyskiego 25