Infogram Zakopane • Atrakcje Wydarzenia Kultura Turystyka

Warsztaty dla dzieci: Rzecz-Inspiracja. Relacja ludzie-rzeczy

Wszyscy uczestnicy dowiedzą się o tym, jak wielką inspiracją do działań artystycznych potrafi być nasza codzienność wraz z otaczającymi nas przedmiotami.

Muzeum Stylu Zakopiańskiego - Inspiracje

W latach osiemdziesiątych XIX wieku, wśród odwiedzającej Zakopane w okresie letnim bądź coraz częściej osiedlającej się tu na stałe inteligencji budziły się zainteresowania ludoznawcze. Ich wynikiem było powstanie pierwszych kolekcji o charakterze etnograficznym. Miłośnicy kultury ludowej, a zarazem kolekcjonerzy: Róża Krasińska, Maria i Bronisław Dembowscy, Zygmunt Gnatowski, Bronisława Kondratowiczowa, przekonani o prapolskim pochodzeniu kultury górali podhalańskich, za swój patriotyczny obowiązek uważali zbieranie jej wytworów. Równolegle do tworzonych kolekcji i często w oparciu o nie prowadzono badania nad sztuką ludową, rzemiosłem i budownictwem. Ich efekt to między innymi cenne opracowania Władysława Matlakowskiego, które do dziś nie mają sobie równych: Budownictwo ludowe na Podhalu (1892) i Zdobienie i sprzęt ludu polskiego na Podhalu (1901). Z fascynacji kulturą Podhala i z chęci jej ocalenia zrodził się styl zakopiański, którego twórcą i propagatorem był Stanisław Witkiewicz.

1 lipca 2009 roku, w 120. rocznicę udostępnienia zbiorów zakopiańskiej publiczności, Muzeum Tatrzańskie im. Dra Tytusa Chałubińskiego otworzyło kolejną filię ze stałą wystawą Styl zakopiański – inspiracje. Jej celem jest pokazanie korzeni stylu zakopiańskiego, którymi były: budownictwo ludowe, wyposażenie góralskich chałup, a także powstające końcem XIX wieku kolekcje etnograficzne, a zwłaszcza zbiór Marii i Bronisława Dembowskich.
Miejsce wystawy, chałupa – położona nieopodal słynnej z zabytkowej zabudowy ulicy Kościeliskiej, należąca w przeszłości do góralskiej rodziny Gąsieniców Sobczaków – to jeden z najcenniejszych zabytków budownictwa ludowego w Zakopanem. Najstarsza jej część została wybudowana około 1830 roku, a jej stan obecny to efekt rozbudowy, która miała miejsce pod koniec XIX wieku.

Ekspozycja zorganizowana jest w dwóch izbach frontowej części chałupy. Izba czarna – w której w przeszłości koncentrowało się życie góralskiej rodziny, urządzona jest tak, jak izby w drugiej połowie XIX wieku, opisane przez Władysława Matlakowskiego i znane z rysunków i tekstów Stanisława Witkiewicza. Do jej wyposażenia wykorzystano najstarsze eksponaty pochodzące ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego.
W izbie białej – pełniącej w góralskiej chałupie rolę salonu – eksponowana jest kolekcja Marii i Bronisława Dembowskich, tworzona w latach 1886-1893, a następnie przekazana w darze Muzeum Tatrzańskiemu w 1922 roku. Ten zbiór blisko czterystu przedmiotów – obrazy na szkle, ceramika, łyżniki, rzeźba, strój, sprzęty pasterskie – odznaczających się ozdobną formą i bogatym zdobnictwem, był dla Stanisława Witkiewicza bezpośrednim źródłem inspiracji dla projektowanych przez niego w stylu zakopiańskim przedmiotów sztuki użytkowej. Pierwszy łyżnik z kolekcji został znaleziony przez Marię i Bronisława Dembowskich w 1886 roku w góralskiej chałupie na Furmanowej. W szkicu Po latach (1906) Witkiewicz tak pisał:
„Szczęśliwa ręka, która z mroku chałupy wyniosła na blask słońca i myśli pierwszy łyżnik, zanieciła iskierkę z której, jak mówią górale ospaliła się wielga watra, której promienie sięgają do najdalszych zakątków Polski.”

Nowo zorganizowana filia oraz działające już od 1993 roku Muzeum Stylu Zakopiańskiego im. Stanisława Witkiewicza w willi „Koliba” przy ul. Kościeliskiej w Zakopanem tworzą dydaktyczną całość, która pozwala prześledzić jak rodziła się koncepcja Witkiewiczowskiego stylu zakopiańskiego, pierwszego narodowego stylu polskiego – od źródeł jego inspiracji po konkretne realizacje tak w architekturze jak i sztuce użytkowej.

Więcej