Infogram Zakopane • Atrakcje Wydarzenia Kultura Turystyka

Willa Pod Jedlami – tu czas stanął w miejscu

Jest w Zakopanem takie miejsce, do którego dostęp mają tylko wybrani, a które zachwyca wszystkich. To willa Pod Jedlami na Kozińcu, czyli jeden ze stu architektonicznych cudów Polski.

Willa została zaprojektowana przez Stanisława Witkiewicza dla Jana Gwalberta Pawlikowskiego - ekonomisty, publicysty, polityka, historyka literatury i wielkiego miłośnika Tatr oraz folkloru góralskiego. Architekt osobiście wybrał zjawiskową lokalizację, położoną na skarpie nad Zakopanem. Jest uznawana za najciekawszy przykład stworzonej przez ojca Witkacego architektury w stylu zakopiańskim - to największy z jego projektów, za sprawą wysokiej podmurówki przywodzący na myśl klimatyczny zamek. Przy jej budowie w latach 1896-1897 pracowali wybitni mistrzowie góralskiego stolarstwa: Wojciech Roj, Maciej Gąsienica oraz Jan Obrocht. Wykończenie nastąpiło dopiero w 1906 roku. Nazwa pochodzi od masywnych, wiekowych jodeł, które rosły w rozległym ogrodzie. Niestety, nie doczekały dzisiejszych czasów - zdziesiątkował je halny. Ich miejsce zajęły limby, cisy, modrzewie oraz największa w Zakopanem lipa.
Dom zbudowano z drewnianych belek, na planie wydłużonego prostokąta, z występem od południowej strony (tzw. ryzalitem). Dach pokryto podwójnym gontem. Wejście główne znajduje się w niewidocznym od ulicy południowo-wschodnim narożniku. Tu też usytuowana jest duża, odkryta weranda. Willa zdobiona jest charakterystyczną dla stylu zakopiańskiego dekoracją snycerską. Bliżej ulicy znajduje się przypominająca kapliczkę drewniana studnia, także projektu Witkiewicza.
Wnętrza zachowały się w niemal niezmienionej postaci i robią wrażenie dosłownie na każdym. Sosręby, a niekiedy ściany pokryte są góralską ornamentyką, w salonie i jadalni znajdują się piękne meble w stylu zakopiańskim autorstwa Wojciecha Brzegi. Pokoje zdobią liczne działa sztuki, w tym znany obraz samego Witkiewicza "Owce we mgle", a także cykl charakterystycznych grafik, przedstawiających Matkę Boską, wykonanych przez Anielę (Lelę) Pawlikowską.

Dom od zawsze był miejscem spotkań najwybitniejszych przedstawicieli polskiej i europejskiej kultury. W końcu należał i wciąż należy do rodziny Pawlikowskich, którzy poruszali się w kręgu znakomitych artystów, literatów i naukowców. Mieszkała tu m.in. Maria Pawlikowska-Jasnorzewska (z d. Kossak), synowa Pawlikowskiego. Wnukami byli prof. Karol Tarnowski i prof. Jacek Woźniakowski. Prawnuczką jest Róża Thun. Jako dom prywatny nie jest udostępniona dla zwiedzających, jednak swobodnie można wejść na teren posesji i nie obawiać się przegonienia. Opiekę konserwatorską sprawuje nad nią Muzeum Tatrzańskie, które niekiedy zaprasza do jej wnętrz gości międzynarodowych konferencji związanych z ochroną światowych zabytków.