Infogram Zakopane • Atrakcje Wydarzenia Kultura Turystyka

Dama z gronostajem w Muzeum Narodowym w Krakowie

Damę z gronostajem, kultowy obraz pędzla Leonardo da Vinci, od zeszłego tygodnia można oglądać w Muzeum Narodowym w Krakowie. Warto więc zatrzymać się po drodze do Zakopanego w grodzie Kraka i na własne oczy zobaczyć słynną tajemniczą Cecylię…

Dama z gronostajem uchodzi za jeden z najpiękniejszych portretów na świecie i najważniejszy obraz w polskich zbiorach. Leonardo – mianowany dopiero w XX wieku geniuszem wszechczasów – w zgłębianiu tajemnic natury sięgał dalej od innych eksperymentatorów. Malując wizerunek Cecylii Gallerani, stworzył dzieło oryginalne – pierwszy nowoczesny portret w dziejach sztuki.

Leonardo miał 38 lat, gdy malował portret Cecylii. Wszechstronne wykształcenie plastyczne zyskał w warsztacie Verocchia we Florencji, lecz wiedzę z zakresu anatomii, architektury, budowy mostów, mechaniki, hydrauliki, ma-tematyki, fizyki, geologii i przyrody zdobywał sam. Nie studiował na żadnym uniwersytecie. W wieku 20 lat był już członkiem florenckiego cechu malarzy. Jako 30-latek przybył na dwór księcia Mediolanu Ludovica Sforzy, mając już na swoim koncie kilka dzieł. Zapewnie dlatego Il Moro (czyli Maur, bo tak nazywano księcia z powodu ciemnej cery), rówieśnik Leonarda, zlecił mu namalowanie portretu jednej z najbardziej uroczych kobiet na dworze mediolańskim, swojej młodziutkiej, 17-letniej kochanki – Cecylii Gallerani. Ją samą nazywano „wielkim światłem języka włoskiego”, „Muzą”, „kobietą uczoną”, porównywano z poetką Safoną. Mimo tych zalet Sforza w 1491 roku poślubił nie ją, lecz brzydką i nieciekawą Beatrice d’Este, córkę księcia Ferrary, z którą był zaręczony od 10 lat. Gdy w maju 1491 roku Cecylia urodziła księciu
syna Cesarego, Il Moro pod wpływem nacisków żony oddalił kochankę z dworu. W maju 1492 roku wydał ją za mąż za Lodovica Carminatiego de Brambillę, hrabiego Bergamini. Cecylia wraz 
z mężem zamieszkała w pałacu Carmagnola, a portret namalowany przez Leonarda miała 
w swoich pokojach. Zmarła w 1536 roku.

A jakie zwierzątko trzyma dziewczyna na obrazie? Znawcy spierają się do dziś, czy jest to łasica, fretka, czy może gronostaj. Od nazwy łasicy i gronostaja (po grecku gale) pochodzą również dwie pierwsze sylaby nazwiska Cecylii. Ponoć Cecylię też nazywano Ermelliną. Zatem zwierzątko to kryptonim obojga kochanków. Zdaniem Marka Rostworowskiego mistrzowi obserwacji, jakim był Leonardo, nie chodziło o zoologiczną dokładność, lecz o emblematyczną nobilitację.